HPV enfeksiyonlarının büyük çoğunluğu hiçbir belirti vermeden (asemptomatik) ilerler; bu nedenle spesifik bir HPV testi yapılmadan virüsün varlığını anlamak mümkün değildir. Bazı olgularda ise genital bölgede kaşıntı ve kondilom (siğil) oluşumu görülebilir. Her genital kaşıntı HPV anlamına gelmez; ancak bu şikayetlerin uzman bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.
HPV, deri ve mukoza hücrelerine yerleşen bir virüstür. Enfeksiyon genellikle latent (uyku) evresinde seyreder; bu dönemde virüs bazal hücrelerde bulunur, çoğalmaz ve bağışıklık sistemini tetikleyecek kadar yüksek miktara ulaşmaz. Dolayısıyla vücut herhangi bir uyarı sinyali üretmez.
Neden tehlikelidir? Belirti vermemesi, kişinin enfeksiyondan habersiz kalmasına ve farkında olmadan partnerlerine bulaştırmasına yol açar. Ayrıca rahim ağzında sessizce ilerleyen hücresel değişiklikler (CIN) yıllarca fark edilmeyebilir. Bu nedenle düzenli smear ve HPV testi hayat kurtarıcıdır.
HPV Belirtileri Nelerdir?
HPV her zaman sessiz kalmaz. Virüsün tipine ve kişinin bağışıklık durumuna göre farklı belirtiler ortaya çıkabilir:
Hiçbir Belirti Yoktur (Asemptomatik)
En sık görülen tablo budur. Kişi HPV taşıdığından habersizdir; yalnızca HPV DNA testi veya smear ile saptanabilir.
Genital Bölgede Kaşıntı
Bazı olgularda dış genital bölgede, vajinal girişte veya anüs çevresinde hafif ile orta şiddette kaşıntı hissedilebilir. Her genital kaşıntı HPV değildir; ancak muayene ile dışlanmalıdır.
Genital Siğil (Kondilom)
Düşük riskli HPV tiplerinin (6 ve 11) yol açtığı karnabahar görünümlü, renk değişikliği gösteren siğil yapılarıdır. Genital bölgede, perinede veya anüs çevresinde ortaya çıkabilir.
Anormal Smear Sonucu
Yüksek riskli HPV tiplerinin rahim ağzında oluşturduğu hücresel değişiklikler (CIN) smear ile tespit edilebilir. Bu durum herhangi bir belirti vermez; yalnızca düzenli tarama ile fark edilir.
Genital Kaşıntı HPV'nin İşareti mi?
Genital bölgede kaşıntı, birçok farklı nedene bağlı olabilir. HPV bunların yalnızca biridir. Aşağıdaki durumlar da benzer belirtiler yaratabilir ve ayırt edilmesi için muayene şarttır:
Genital Kaşıntının Diğer Nedenleri
1
Vajinal mantar enfeksiyonu (Kandida): En sık genital kaşıntı nedenlerinden biridir. Beyaz, peynir kıvamında akıntı ile birlikte görülür.
2
Bakteriyel vajinoz: Balıksı koku eşliğinde gri-beyaz akıntı ve hafif kaşıntıyla seyreder.
3
Herpes simplex virüsü: Ağrılı veziküller ve kaşıntıyla kendini gösterir; HPV'den farklı bir virüstür.
4
Kontakt dermatit: Sabun, parfüm veya bez gibi tahriş edici maddelerle temas sonucu gelişen alerjik kaşıntıdır. HPV ile ilgisi yoktur.
5
HPV kaynaklı kaşıntı: Kondilom oluşumuna eşlik eden kaşıntı, genellikle siğil bölgesindeki doku değişimiyle ilişkilidir. Siğil yoksa yalnızca HPV'ye bağlı izole kaşıntı oldukça nadirdir.
Uyarı: Genital bölgede kaşıntı, siğil benzeri yapılar, renk değişikliği veya açıklanamayan lekelenme görüldüğünde jinekolog muayenesi ertelenmemelidir. HPV dahil birçok cinsel yolla bulaşan enfeksiyon belirti vermeden ilerlediğinden, şüpheli durumlar mutlaka değerlendirilmelidir.
Belirti Yokken HPV Nasıl Anlaşılır?
HPV'nin belirti vermeden ilerlediği durumlarda tanı yalnızca tarama testleriyle konulabilir. Prof. Dr. Polat Dursun'un önerdiği yaklaşım şöyledir:
HPV Tanısında Kullanılan Yöntemler
1
HPV DNA Testi: Rahim ağzından alınan sürüntü örneğiyle hangi HPV tipinin bulunduğu belirlenir. Sonuç 1-3 haftada çıkar. HPV 16 veya 18 saptanırsa kolposkopi zorunludur.
2
Pap Smear (Sitoloji): Rahim ağzı hücrelerindeki anormal değişiklikleri (ASCUS, LSIL, HSIL) tespit eder. 21 yaşından itibaren düzenli yaptırılması önerilir.
3
Kolposkopi: Anormal smear veya HPV 16-18 pozitifliğinde rahim ağzının büyüteçle incelenmesidir. Şüpheli bölgelerden biyopsi alınarak kesin tanı konulur.
Prof. Dr. Polat Dursun, HPV enfeksiyonlarının sessiz seyrini, genital kaşıntı ile kondilom ilişkisini ve taramanın neden hayati önem taşıdığını bu videoda anlatıyor.
Terimler Sözlüğü
Asemptomatik
Hiçbir klinik belirti veya şikayet göstermeyen durum. HPV enfeksiyonlarının büyük çoğunluğu asemptomatik seyreder.
Kondilom
HPV virüsünün genital bölgede oluşturduğu siğil yapıları. Düşük riskli HPV tipleri (6 ve 11) tarafından meydana getirilir.
HPV DNA Testi
Rahim ağzından alınan sürüntü örneğinde HPV varlığını ve tipini gösteren moleküler test.
Pap Smear
Rahim ağzı hücrelerindeki anormal değişiklikleri tespit eden sitolojik tarama testi.
Sık Sorulan Sorular
HPV belirtileri nelerdir?
HPV enfeksiyonlarının büyük çoğunluğu hiçbir belirti vermez. Bazı olgularda genital bölgede kaşıntı ve kondilom (siğil) görülebilir. Yüksek riskli HPV tipleri rahim ağzında sessizce CIN oluşturabilir; bu da yalnızca smear ve HPV testiyle fark edilebilir.
Genital kaşıntı HPV belirtisi midir?
Olabilir; ancak her genital kaşıntı HPV anlamına gelmez. Mantar enfeksiyonu, bakteriyel vajinoz, herpes ve kontakt dermatit gibi durumlar da benzer kaşıntıya yol açar. Kesin ayırt edim için jinekolog muayenesi ve gerekirse HPV testi yaptırılmalıdır.
HPV belirtisi olmadan da var olabilir mi?
Evet. HPV'nin en önemli özelliği belirtisiz ilerlemesidir. Kişi enfeksiyondan habersiz olabilir ve farkında olmadan partnerine bulaştırabilir. Bu nedenle cinsel aktif bireylerin düzenli smear ve HPV taraması yaptırması kritik önem taşır.
HPV testini ne sıklıkla yaptırmalıyım?
Genel öneri; 30 yaş ve üzeri kadınlarda her 5 yılda bir smear ve HPV testi birlikte yaptırılmasıdır. 21-29 yaş grubunda yalnızca smear önerilir. Yüksek riskli HPV pozitifliğinde ya da anormal smear durumunda takip sıklığı arttırılır. Kişiye özel plan uzman jinekolog tarafından belirlenir.
Kondilom gözle fark edilir mi?
Büyük ve yaygın kondilomlar gözle fark edilebilir; ancak küçük ve düz lezyonlar gözden kaçabilir. Jinekolojik muayenede asetowhite testi uygulanarak görünmeyen lezyonlar belirginleştirilebilir. Şüpheli yapılar biyopsiyle doğrulanır.
HPV testi erkeklere de yapılır mı?
Erkekler için onaylanmış standart bir HPV DNA testi bulunmamaktadır. Erkeklerde kondilom varlığında üroloji uzmanı tarafından klinik değerlendirme yapılır. Partnerinde HPV saptanan erkeklerin de muayene olması önerilir.
Bu İçerik Hakkında: Prof. Dr. Polat Dursun
Prof. Dr. Polat Dursun
Kadın Hastalıkları, Doğum ve Jinekolojik Onkoloji Uzmanı — Ankara
25+ Yıl DeneyimHacettepe ÜniversitesiESGO Diploması100+ Uluslararası Yayın3.300+ Akademik AtıfENYGO Kurucu Üye
Bu içerik; Türkiye'deki HPV sıklığı, sitoloji anormallikleri ve servikal kanser taraması konularında uluslararası literatüre geçmiş çalışmaların sahibi olan Prof. Dr. Polat Dursun tarafından hazırlanmıştır. Ankara'da binlerce HPV hastasının tanı ve takip sürecini yöneten Prof. Dr. Dursun, asemptomatik HPV yönetimi konusunda ülkemizin en deneyimli uzmanları arasındadır.
