HPV Aşısı Hangi Yaşlarda Yapılır? Kaç Doz Olunmalı?
Hızlı Bilgi
HPV Aşısı Hangi Yaşlarda Yapılır? Kaç Doz Olunmalı?
HPV aşısı en ideal olarak 9-15 yaş arasında, özellikle 11-12 yaşlarında yapılmalıdır. 15 yaşından önce başlanan aşılamada 2 doz (0. ve 6. ay) yeterlidir. 15 yaş ve sonrasında ise 3 doz (0, 1-2. ve 6. ay) gerekir. Güncel FDA kılavuzlarına göre aşı 28 yaşına kadar onaylıdır; bazı durumlarda 45 yaşına kadar uygulanabilir.
HPV aşısı, virüsün yol açtığı genital siğil ve kanser türlerinden (rahim ağzı, vajina, vulva, penis, anal bölge, orofarinks) korunmanın bugün elimizdeki en güçlü ve bilimsel aracıdır. Gardasil 9 aşısı; HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 ve 58 tiplerini hedef alarak hem düşük riskli (siğil) hem yüksek riskli (kanser) tiplere karşı koruma sağlar.
Kritik nokta: Aşı, mevcut HPV enfeksiyonunu tedavi etmez; yalnızca henüz karşılaşılmamış tiplere karşı koruma sağlar. Bu nedenle cinsel aktivite başlamadan önce yapılması maksimum etkinlik için şarttır.
HPV Aşısı Hangi Yaşlarda Yapılmalıdır?
Prof. Dr. Polat Dursun'a göre aşının yapıldığı yaş, hem etkinliği hem de doz sayısını doğrudan belirler. Bağışıklık yanıtı erken yaşlarda çok daha güçlüdür:
Yaş Gruplarına Göre Aşılama Önerileri
1
9-12 yaş (En İdeal): Çocukluk çağı aşılaması için önerilen yaş aralığıdır. Özellikle 11-12 yaş en yüksek bağışıklık yanıtının elde edildiği dönemdir. Bu yaşta yapılan 2 doz, 15 yaş sonrası yapılan 3 doza eşdeğer veya üstün koruma sağlar.
2
13-15 yaş: Hâlâ erken aşılama dönemi sayılır. Cinsel aktivite başlamadan önce tamamlanması önerilir. 15 yaşından önce başlanırsa 2 doz yeterlidir.
3
15-28 yaş (FDA onaylı): Gecikmiş aşılama olarak değerlendirilir; 3 doz gerekir. Etkinlik hâlâ yüksektir; ancak kişinin daha önce bazı HPV tiplerine maruz kalmış olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.
4
28-45 yaş (klinik karar): Bu yaş grubunda kılavuzlar bireyselleştirilmiş karar almayı önerir. Kişinin HPV maruziyeti, cinsel aktivite durumu ve sağlık geçmişi gözetilerek uzman jinekolog ile birlikte değerlendirilmelidir.
Doz Takvimi: Kaç Doz, Ne Zaman?
HPV aşısında doz sayısı ve zamanlaması, aşılama başlangıç yaşına göre değişmektedir:
Aşılama Başlangıç Yaşı
Doz Sayısı
Uygulama Takvimi
Açıklama
9-14 yaş
2 Doz
0. ay ve 6. ay
İdeal dönem; yüksek bağışıklık yanıtı
15 yaş ve üzeri
3 Doz
0. ay, 1-2. ay, 6. ay
Gecikmiş aşılama; tam koruma için 3 doz zorunlu
İmmünosüpresif bireyler
3 Doz
0. ay, 1-2. ay, 6. ay
Yaştan bağımsız olarak her zaman 3 doz
Önemli: Aşı serisine başlandıktan sonra dozlar zamanında tamamlanmalıdır. Birinci ve ikinci doz arasında en az 4 hafta, ikinci ve üçüncü doz arasında en az 12 hafta olmalıdır. Seri başlandıktan sonra yarım bırakılmamalıdır.
HPV Pozitif ya da Önceden HPV Geçirenler Aşı Olabilir mi?
Evet, olabilir. Ancak aşı, mevcut HPV enfeksiyonunu tedavi etmez. Bu durumda aşının faydası şöyledir:
Mevcut HPV Enfeksiyonunda Aşının Rolü
1
Farklı tiplere karşı koruma: Gardasil 9, 9 farklı tipi hedef alır. Kişi bunların yalnızca birine karşı pozitif olsa bile, aşı diğer 8 tipe karşı koruma sağlar.
2
Tedavi sonrası nüks önleme: LEEP veya konizasyon gibi işlemler sonrasında HPV aşısı yaptırmak, aynı ya da farklı tiplerin yeniden oluşturduğu CIN riskini azaltabilir.
3
Siğil tedavisi sonrası: Kondilom tedavisi tamamlandıktan sonra HPV aşısı yaptırmak, nüks riskini ve yeni tiplere maruziyeti azaltır; bu nedenle önerilmektedir.
HPV Aşısı Erkeklere de Yapılır mı?
Evet. Gardasil 9 aşısı hem kadın hem erkeklere uygulanabilir. Erkeklerde penis kanseri, anal kanser ve orofarinks kanserlerinden korunma ile kondilom önlemede etkinliği kanıtlanmıştır. Ayrıca aşılanan erkekler kadın partnerlerine HPV bulaştırma riskini de azaltır.
Prof. Dr. Polat Dursun Anlatıyor
Prof. Dr. Polat Dursun, HPV aşısının ideal aşılama yaşlarını, doz takvimini ve kimler için önerildiğini bu videoda açıklıyor.
Sık Sorulan Sorular
HPV aşısı kaç yaşında yapılmalıdır?
En ideal yaş 9-15 arasıdır; özellikle 11-12 yaşında yapılması önerilir. Bu dönemde bağışıklık yanıtı en güçlüdür ve 2 doz yeterlidir. 15 yaş ve sonrasında ise 3 doz gerekir. FDA onayı 28 yaşına kadar geçerlidir.
HPV aşısı kaç doz yapılmalıdır?
Aşılama 9-14 yaş arasında başlanırsa 2 doz (0. ve 6. ay) yeterlidir. 15 yaş ve sonrasında ise 3 doz (0. ay, 1-2. ay, 6. ay) gerekir. İmmünosüpresif bireylerde yaştan bağımsız olarak her zaman 3 doz uygulanır.
28 yaşından büyükler HPV aşısı olabilir mi?
28-45 yaş arası için aşı klinik karar gerektiren bir dönemdir. Bu yaş grubunda kılavuzlar bireyselleştirilmiş değerlendirme önerir. Uzman jinekolog ile görüşerek kişiye özel karar alınması önerilir.
HPV aşısı zaten HPV geçirmiş birine yapılır mı?
Evet. Aşı mevcut enfeksiyonu tedavi etmez; ancak Gardasil 9'un hedeflediği diğer tiplere karşı koruma sağlar. Tedavi sonrası nüks riskini azaltmak için de önerilmektedir.
HPV aşısı erkeklere de yapılmalı mıdır?
Evet. Gardasil 9 hem kadın hem erkeklere uygulanabilir. Erkeklerde kondilom, penis kanseri ve anal kanser riskini azaltır. Ayrıca aşılanan erkekler kadın partnerlerine HPV bulaştırma riskini de düşürür.
HPV aşısı kondilom tedavisinden sonra yapılabilir mi?
Evet, önerilmektedir. Kondilom tedavisi tamamlandıktan sonra HPV aşısı yaptırmak, siğillerin nüks etme riskini ve yeni HPV tiplerine maruziyeti azaltabilir.
Bu İçerik Hakkında: Prof. Dr. Polat Dursun
Prof. Dr. Polat Dursun
Kadın Hastalıkları, Doğum ve Jinekolojik Onkoloji Uzmanı — Ankara
25+ Yıl DeneyimHacettepe ÜniversitesiESGO Diploması100+ Uluslararası Yayın3.300+ Akademik AtıfENYGO Kurucu Üye
Bu içerik; HPV aşısı kabul oranları ve HPV koruması konusunda uluslararası literatüre geçmiş özgün araştırmaların sahibi olan Prof. Dr. Polat Dursun tarafından hazırlanmıştır. Hacettepe Üniversitesi'nde uzmanlığını tamamlayan, Almanya, Fransa ve İtalya'da ileri eğitim alan Prof. Dr. Dursun; Türkiye'de HPV aşısı farkındalığı ve servikal kanser önleme alanında öncü çalışmalar yürütmüştür.
